Podatek ryczałtowy to jedna z uproszczonych form pobierania należności podatkowych, najczęściej od osób prowadzących własną działalność. Z tej formy rozliczania się mogą też korzystać osoby fizyczne, które nie prowadzą pozarolniczej działalności, w przypadku gdy uzyskują dochód z najmu, dzierżawy czy z innego rodzaju umów o podobnym charakterze.

Z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych mogą korzystać osoby prowadzące własną działalność gospodarczą, w formie spółki cywilnej osób fizycznych oraz spółki jawnej osób fizycznych, których przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły równowartości stu pięćdziesięciu tysięcy euro. Podstawą do obliczania podatku dochodowego jest uzyskany przychód, ale nie można odliczyć kosztów jego uzyskania.

Przedsiębiorcy, którzy zdecydują się rozliczać na podstawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych muszą prowadzić ewidencję przychodów i wyposażenia, wykaz środków trwałych oraz karty przychodów pracowników. Zgodnie z ustawą o podatku zryczałtowanym, podatek jest opłacany jako procent od przychodu ze sprzedaży towarów lub usług. Stawki podatku od usług są jednak zróżnicowane.

Osoby, które stają przed decyzją założenia własnej działalności gospodarczej, często zastanawiają się, czy wybrać ryczałt czy VAT. Jak się okazuje, zaletą zryczałtowanego podatku dochodowego jest uproszczona forma rozliczeń z urzędem skarbowym, gdyż przedsiębiorca nie ustala kosztów uzyskania przychodów, a płaci jedynie podatek od przychodu według określonej (zryczałtowanej) stawki. Co więcej, na ogół taka stawka jest znacznie niższa w porównaniu na przykład z opodatkowaniem na zasadach ogólnych.

Ryczałt jest stosunkowo często wybieraną formą rozliczania się z fiskusem przez przedsiębiorców. Trzeba jednak dodać, że taka metoda opodatkowania jest związana nie tylko z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej. Może o tym świadczyć ryczałt od umów cywilno-prawnych, ryczałt od nagród czy sposób opodatkowania kościoła – duchowni mogą płacić zryczałtowany podatek dochodowy, ale mogą też wybrać opodatkowanie na tak zwanych zasadach ogólnych.

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z dnia 20 listopada 1998 roku szczegółowo określa zasady opłacania ryczałtu.

Ryczałt od osób fizycznych może być pobierany wówczas, gdy dana osoba prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, osiąga przychody z tytułu najmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze (tylko jednak wtedy, gdy umowy te nie zostały zawarte w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej).